∆όξα Πατρί καί Υἱῶ καί Ἁγίω Πνεύµατι. Καί νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰώνας τῶν αἰώνων. Ἀµήν.
Δόξα στον Πατέρα και τον Υιό και το άγιο Πνεύμα. Και τώρα και πάντοτε και στους ατέλειωτους αιώνες. Αμήν.
Ἐξέδυσάν µε τὰ ἱµάτιά µου, καὶ ἐνέδυσάν µε χλαµύδα κοκκίνην· ἔθηκαν ἐπὶ τὴν κεφαλήν µου, στέφανον ἐξ ἀκανθῶν, καὶ ἐπὶ τὴν δεξιάν µου χεῖρα, ἔδωκαν κάλαµον, ἵνα συντρίψω αὐτούς, ὡς σκεύη κεραµέως.
Μου έβγαλαν τα ρούχα μου και με έντυσαν (για να με εμπαίζουν) με κόκκινο μανδύα. Έβαλαν στο κεφάλι μου στεφάνι από αγκάθια, και στο δεξί μου χέρι έδωσαν καλάμι για να τους συντρίψω σαν πήλινα σκεύη.
(δοξαστικό αίνων, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
(20) καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ, ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱµάτια τὰ ἴδια, καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα σταυρώσωσιν αὐτόν. (22) Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶ τόπον, ὅ ἐστι µεθερµηνευόµενον κρανίου τόπος. (23) καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσµυρνισµένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ ἔλαβε.
Κι όταν (κάνοντας όλα αυτά) τον κορόϊδεψαν και τον ενέπαιξαν, τότε του έβγαλαν τον κόκκινο μανδύα και του φόρεσαν τα δικά του ρούχα και τον πήγαν έξω (από την πόλη) για να τον σταυρώσουν. Και τον φέρνουν στην τοποθεσία που λεγόταν Γολγοθάς και μεταφράζεται τόπος κρανίου. Κι εκεί του έδιναν να πιει κρασί ανακατωμένο με σμύρνα (σαν ναρκωτικό). Αυτός όμως δεν πήρε.
(ευαγγέλιο ΣΤ’, Μαρκ. 15:20,22-23, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
Ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν, ἤχθης Χριστὲ Βασιλεῦ, καὶ ὡς ἀµνὸς ἄκακος, προσηλώθης τῷ σταυρῷ, ὑπὸ τῶν παρανόµων ἀνδρῶν, διὰ τὰς ἁµαρτίας ἡµῶν Φιλάνθρωπε.
Οδηγήθηκες στη σφαγή σαν πρόβατο, Χριστέ βασιλιά μας. Και σαν άκακο αρνί καρφώθηκες στον σταυρό από παράνομους ανθρώπους για τις αμαρτίες μας, φιλάνθρωπε.
(στιχηρό, Μ.Παρασκευή πρωί).
Ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶµά µου χολήν, καὶ εἰς τὴν δίψαν µου ἐπότισάν µε ὄξος· σὺ δὲ Κύριε ἀνάστησόν µε, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς.
Μου πρόσφεραν για φαγητό χολή και στη δίψα μου με πότισαν με ξύδι. Εσύ όμως, Κύριε (και Θεέ μου), ανάστησέ με και θα αποδώσω σ’ αυτούς (ως Κριτής ό,τι ταιριάζει) σύμφωνα με τα έργα τους.
(αντίφωνο Θ’, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
(25) ἦν δὲ ὥρα τρίτη καὶ ἐσταύρωσαν αὐτόν. (26) καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας αὐτοῦ ἐπιγεγραµµένη· ὁ βασιλεὺς τῶν ᾿Ιουδαίων.
Και ή ώρα που τον σταύρωσαν ήταν (περίπου) η τρίτη. Υπήρχε και επιγραφή της κατηγορίας του στο επάνω μέρος του σταυρου: Ο βασιλιάς των Ιουδαίων.
(ευαγγέλιο ΣΤ’, Μαρκ. 15:25-26, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
Ὁ Σταυρός σου Κύριε, ζωὴ καὶ ἀνάστασις, ὑπάρχει τῷ λαῷ σου· καὶ ἐπ᾿ αὐτῷ πεποιθότες, σὲ τὸν σταυρωθέντα, Θεὸν ἡµῶν ὑµνοῦµεν· Ἐλέησον ἡµᾶς.
Ο Σταυρός σου, Κύριε, είναι ζωή και ανάσταση για τον λαό σου. Κι εμείς έχοντας πεποίθηση για τη σωτηρία μας σ’ αυτόν, δοξολογούμε Εσένα τον Θεό μας που σταυρώθηκες για μας. Ελέησέ μας.
(αντίφωνο ΙΕ’, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
(27) Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο λῃστάς, ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ εὐωνύµων αὐτοῦ.
Και μαζί μ’ αύτόν σταυρώνουν και δύο ληστές, έναν από τα δεξιά κι έναν από τά αριστερά του.
(ευαγγέλιο ΣΤ’, Μαρκ. 15:27, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
(39) Εἷς δὲ τῶν κρεµασθέντων κακούργων ἐβλασφήµει αὐτὸν λέγων· εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστός, σῶσον σεαυτὸν καὶ ἡµᾶς. (40) ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἕτερος ἐπετίµα αὐτῷ λέγων· οὐδὲ φοβῇ σὺ τὸν Θεόν, ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ κρίµατι εἶ; (41) καὶ ἡµεῖς µὲν δικαίως· ἄξια γὰρ ὧν ἐπράξαµεν ἀπολαµβάνοµεν· οὗτος δὲ οὐδὲν ἄτοπον ἔπραξε. (42) καὶ ἔλεγε τῷ ᾿Ιησοῦ· µνήσθητί µου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου. (43) καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ ᾿Ιησοῦς· ἀµὴν λέγω σοι, σήµερον µετ᾿ ἐµοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ.
Κι ένας από τους κρεμασμένους κακούργους τον βλαστημούσε λέγοντας: Αν εσύ είσαι ο Χριστός, σώσε τον εαυτό σου κι εμάς. Απαντώντας δε ο άλλος τον παρατήρησε και του είπε: Δεν φοβάσαι τον Θεό, αφού βρίσκεσαι και συ στην ίδια καταδίκη; Κι εμείς μεν δίκαια (τιμωρηθήκαμε) αφού απολαμβάνουμε άξια των όσων πράξαμε. Αυτός όμως τίποτε το άτοπο δέν έπραξε. Κι έλεγε στον Ιησού: Θυμήσου με και μένα, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου. Και τότε ό Ιησούς του είπε: Σε διαβεβαιώνω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο.
(ευαγγέλιο Η’, Λουκ. 23:39-43, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
Ὁ µαθητὴς ἠρνήσατο, ὁ λῃστὴς ἐβόησε· Μνήσθητί µου Κύριε, ἐν τῇ βασιλείᾳ σου.
Ο μαθητής αρνήθηκε (τον Διδάσκαλο), ο ληστής φώναξε: Θυμήσου με Κύριε στη βασιλεία Σου.
(αντίφωνο Ι’, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
Τὸν λῃστὴν αὐθηµερόν, τοῦ Παραδείσου ἠξίωσας Κύριε· κἀµὲ τῷ ξύλῳ τοῦ Σταυροῦ, φώτισον καὶ σῶσόν µε.
Τον ληστή, Κύριε, την ίδια μέρα (που μετενόησε) τον αξίωσες να μπει στον Παράδεισο. Φώτισε κι εμένα με το ξύλο του Σταυρού και σώσε με.
(εξαποστειλάριο, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
Μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοὶ υἱοὶ Θεοῦ κληθήσονται.
Είναι μακάριοι οι είρηνοποιοί (αυτοί που ειρηνεύουν τους άνθρώπους), γιατί αυτοί θα ονομαστούν από τον Θεό παιδιά Του.
Ἐσταυρώθης δι᾿ ἐµέ, ἵνα ἐµοὶ πηγάσῃς τὴν ἄφεσιν· ἐκεντήθης τὴν πλευράν, ἵνα κρουνοὺς ζωῆς ἀναβλύσῃς µοι· τοῖς ἥλοις προσήλωσαι, ἵνα ἐγὼ τῷ βάθει τῶν παθηµάτων σου, τὸ ὕψος τοῦ κράτους σου, πιστούµενος κράζω σοι ζωοδότα Χριστέ· ∆όξα καὶ τῷ Σταυρῷ Σῶτερ, καὶ τῷ Πάθει σου.
Σταυρώθηκες για μένα, για να γίνεις πηγή που μου προσφέρει την άφεση (των αμαρτιών μου). Τρυπήθηκες στην πλευρά Σου, για να αναβλύσεις σε μένα πλούσια ζωή. Καρφώθηκες με τα καρφιά στον Σταυρό, ώστε εγώ, σκεπτόμενος το βάθος των παθημάτων Σου, να κραυγάζω σ’ Εσένα. Χριστέ μου, Σωτήρα μου, χορηγέ της ζωής, δόξα στόν Σταυρό Σου καί στό Πάθος Σου.
(μακαρισμοί, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
(25) … εἱστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ ᾿Ιησοῦ ἡ µήτηρ αὐτοῦ καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς µητρὸς αὐτοῦ, Μαρία ἡ τοῦ Κλωπᾶ καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνή. (26) ᾿Ιησοῦς οὖν ἰδὼν τὴν µητέρα καὶ τὸν µαθητὴν παρεστῶτα ὃν ἠγάπα, λέγει τῇ µητρὶ αὐτοῦ· γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου. (27) εἶτα λέγει τῷ µαθητῇ· ἰδοὺ ἡ µήτηρ σου. καὶ ἀπ’ ἐκείνης τῆς ὥρας ἔλαβεν ὁ µαθητὴς αὐτὴν εἰς τὰ ἴδια.
Στέκονταν κοντά στον σταυρό του Ιησού η μητέρα του και η αδελφή της μητέρας του Μαρία η γυναίκα του Κλωπά και η Μαρία η Μαγδαληνή. Τότε ο Ιησούς, όταν είδε τη μητέρα του και τον μαθητή που αγαπούσε να στέκεται κοντά της, λέει στη μητέρα του: Γυναίκα, να το παιδί σου. Έπειτα λέει στόν μαθητή: Να, η μητέρα σου. Καί από την ώρα εκείνη, την πήρε ο μαθητής στο σπίτι του.
(ευαγγέλιο Θ’, Ιωαν. 19:25-27, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
Ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶµά µου χολήν, καὶ εἰς τὴν δίψαν µου ἐπότισάν µε ὄξος·…
Μου πρόσφεραν για φαγητό χολή και στη δίψα μου με πότισαν με ξύδι…
Σήµερον σὲ θεωροῦσα, ἡ ἄµεµπτος Παρθένος, ἐν Σταυρῷ Λόγε ἀναρτώµενον, ὀδυροµένη µητρῷα σπλάγχνα, ἐτέτρωτο τὴν καρδίαν πικρῶς, καὶ στενάζουσα ὀδυνηρῶς, ἐκ βάθους ψυχῆς, παρειὰς σὺν θριξὶ καταξαίνουσα, κατετρύχετο· διὸ καὶ τὸ στῆθος τύπτουσα, ἀνέκραγε γοερῶς· Οἴµοι θεῖον Τέκνον! οἴµοι τὸ φῶς τοῦ κόσµου! τί ἔδυς ἐξ ὀφθαλµῶν µου, ὁ Ἀµνὸς τοῦ Θεοῦ; ὅθεν αἱ στρατιαὶ τῶν Ἀσωµάτων, τρόµῳ συνείχοντο λέγουσαι· Ἀκατάληπτε Κύριε δόξα σοι.
Βλέποντάς Σε σήμερα η αμόλυντη Παρθένος, Λόγε του Θεού, κρεμασμένον πάνω στον Σταυρό, θρηνούσε μέσα στα μητρικά της σπλάχνα, με πληγωμένη από πίκρα την καρδιά. Και στενάζοντας με οδύνη από τα βάθη της ψυχής της, καταξεσχίζοντας τα μάγουλα και τραβώντας τις τρίχες του κεφαλιού της βασανιζόταν από λύπη πολλή. Γι’ αύτό και χτυπούσε το στήθος της και κραύγαζε με σπαραγμό: Αλλοίμονό μου, θείο παιδί! Φως του κόσμου! Γιατί χάθηκες από τα μάτια μου, Εσύ τό πρόβατο του Θεού; Γι’ αυτό οι στρατιές των άσωμάτων άγγέλων κυριεύτηκαν από τρόμο, και έλεγαν: Δόξα σ’ Εσένα, Κύριε, που τα έργα Σου δεν μπορούμε να κατανοήσουμε.
(απόστιχο, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
(44) ῏Ην δὲ ὡσεὶ ὥρα ἕκτη καὶ σκότος ἐγένετο ἐφ᾿ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης, τοῦ ἡλίου ἐκλείποντος, (45) καὶ ἐσχίσθη τὸ καταπέτασµα τοῦ ναοῦ µέσον·
Ήταν περίπου η έκτη ώρα (δώδεκα τό μεσημέρι) κι έγινε σκοτάδι σ’ όλη τη γη μέχρι την ένάτη ώρα (τρεις το απόγευμα). Ο ήλιος χάθηκε και το παραπέτασμα του ναού σχίστηκε στη μέση.
(ευαγγέλιο Η’, Λουκ. 23:44-45, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
Σήµερον τοῦ Ναοῦ τὸ καταπέτασµα, εἰς ἔλεγχον ῥήγνυται τῶν παρανόµων· καὶ τὰς ἰδίας ἀκτῖνας, ὁ ἥλιος κρύπτει, ∆εσπότην ὁρῶν σταυρούµενον.
Σήμερα (την ώρα της σταυρώσεως) το παραπέτασμα του Ναού σχίζεται, για να ελέγξει τους παράνομους (Ιουδαίους). Και ο ήλιος κρύβει τις ακτίνες του, καθώς βλέπει τον Κυρίαρχο του κόσμου να σταυρώνεται.
(αντίφωνο ΙΑ’, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
Πᾶσα ἡ κτίσις, ἠλλοιοῦτο φόβῳ, θεωροῦσά σε, ἐν σταυρῷ κρεµάµενον Χριστέ· ὁ ἥλιος ἐσκοτίζετο, καὶ γῆς τὰ θεµέλια συνεταράττετο· τὰ πάντα συνέπασχον, τῷ τὰ πάντα κτίσαντι. Ὁ ἑκουσίως δι᾿ ἡµᾶς ὑποµείνας, Κύριε δόξα σοι.
Όλη η κτίση άλλαζε όψη από φόβο, καθώς Σε έβλεπε, Χριστέ, να κρέμεσαι στον Σταυρό. Ο ήλιος σκοτιζόταν και τα θεμέλια της γης σείονταν. Όλοι έπασχαν μαζί μ’ Εκείνον, που δημιούργησε τα πάντα. Δόξα, σ’ Εσένα, Κύριε, που με τη θέλησή σου τα υπέφερες όλα αύτά.
(απόστιχο, Μ.Πέμπτη εσπέρας).
(46) καὶ φωνήσας φωνῇ µεγάλῃ ὁ ᾿Ιησοῦς εἶπε· πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεµαι τὸ πνεῦµά µου· καὶ ταῦτα εἰπὼν ἐξέπνευσεν.
Τότε ο Ιησούς φώναξε με μεγάλη φωνή και είπε: Πατέρα μου στα χέρια σου παραδίνω το πνεύμα μου. Και αφού είπε αυτά ξεψύχησε.
(ευαγγέλιο Η’, Μ.Πέμπτη εσπέρας, Λουκ. 23:46).
Ἐξηγόρασας ἡµᾶς, ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόµου, τῷ τιµίῳ σου Αἵµατι· τῷ σταυρῷ προσηλωθείς, καὶ τῇ λόγχῃ κεντηθείς, τὴν ἀθανασίαν ἐπήγασας ἀνθρώποις· Σωτὴρ ἡµῶν δόξα σοι.
Μας εξαγόρασες από την κατάρα του Νόμου με το ανεκτίμητο Αίμα Σου. Με το να καρφωθείς στον Σταυρό και να τρυπηθείς με τη λόγχη (στην πλευρά) έγινες για τους ανθρώπους πηγή αθανασίας. Δόξα σ’ Εσένα, Σωτήρα μας.
(κάθισμα, Μ.Πέμπτη εσπέρας).